Nhà 99 cá»a sổ cá»§a đại gia sà i gòn xưa.
Vá»›i kiến trúc Äông - Tây, dinh thá»± 99 cá»a cá»§a gia đình Chú Há»a không chỉ có kiến trúc độc đáo mà còn nhuốm mà u giai thoại Ä‘i cùng nhiá»u thế hệ ngưá»i Sà i Gòn.
Cách chợ Bến Thà nh khoảng 200 m, tòa nhà Bảo tà ng Mỹ thuáºt TP HCM (97 Phó Äức ChÃnh, quáºn 1) rá»™ng hÆ¡n 4.000 m2 mang đầy vẻ cổ kÃnh nằm nép mình dưới những tán cổ thụ. Căn nhà đồ sá»™ vá»›i kiến trúc cầu kỳ giống dinh thá»± cá»§a vua chúa vốn thuá»™c vá» gia đình ông Hứa Bổn Hòa (dân gian hay gá»i là Chú Há»a), má»™t trong tứ đại gia Sà i Gòn cuối thế ká»· 19.
Má»™t phần dinh thá»± trong khuôn viên 4.000 m2 cá»§a Chú Há»a nay là Bảo tà ng Mỹ thuáºt thà nh phố.
Ông Hứa Bổn Hòa (1845-1901) có tên tiếng Pháp là Jean Baptist Hua Bon Hoa, ngưá»i gốc Minh Hương, tổ tiên sang định cư ở Nam bá»™ từ thế ká»· 17. Nhiá»u giai thoại kể lại rằng từ nghá» ve chai, Chú Há»a nhá» tà i là m kinh tế đã tạo dá»±ng cÆ¡ nghiệp vá»›i khối tà i sản khổng lồ. Ông cÅ©ng được mệnh danh là “trùm†bất động sản đất Nam Kỳ vá»›i hÆ¡n 20.000 căn nhà mặt tiá»n nằm khắp Sà i Gòn - Gia Äịnh xưa. VỠđộ già u có cá»§a Chú Há»a, ngưá»i Sà i Gòn xếp ông và o hà ng thứ tư: “Nhất Sỹ, nhì Phương, tam Xưá»ng, tứ Há»aâ€.
Những ngà y cuối Ä‘á»i, ông ước nguyện có má»™t căn nhà chung cho toà n bá»™ con cháu chung sống nhưng chưa thá»±c hiện. Sau nà y, để thá»±c hiện mong muốn cá»§a ông và cÅ©ng để tưởng nhá»› ngưá»i cha tà i hoa, con cháu Chú Há»a quyết định là m dinh thá»± nà y. Tòa nhà được xây năm 1929 và hoà n thà nh 5 năm sau đó do kiến trúc sư ngưá»i Pháp tên Rivera thiết kế. Xây kiên cố hình chữ U, dinh thá»± có 4 tầng, mái lợp ngói âm dương, tưá»ng dà y 40-60 cm được trang trà theo phong cách kiến trúc Äông – Tây kết hợp.
Cá»a chÃnh dẫn và o khu vá»±c sảnh có kiến trúc cuốn vòm, khung bằng thép, trên vòm cá»a có chữ cách Ä‘iệu H.B.H - những ký tá»± viết tắt tên chá»§ nhân Hứa Bổn Hòa. Ngay sau cánh cá»a kiểu Tây phương là đôi câu đối bằng chữ Hán. Những ô cá»a sổ tròn phÃa trên tòa nhà có hoa văn hình chữ “vạnâ€.
Dinh thá»± cá»§a chú Há»a là nÆ¡i đầu tiên ở Sà i Gòn có thang máy, Ä‘iá»u cá»±c kỳ xa xỉ ở Việt Nam trong những năm đầu thế ká»· 20. Là sản phẩm cùa châu Âu nhưng thang máy lại được là m bằng gá»—, bên trong được bà i trÃ, chạm trổ như má»™t chiếc kiệu cá»§a quan.
Thang máy đầu tiên cá»§a Sà i Gòn thuá»™c vá» dinh thá»± cá»§a chú Há»a.
Äặc biệt, toà n bá»™ dinh thá»± có 99 cánh cá»a lá»›n nhá», má»—i cá»a mang phong cách kiến trúc khác nhau. “Những cánh cá»a nà y có nhiá»u giai thoại lắm. Nghe nói căn nhà lúc đầu thiết kế 100 cá»a láºn, nhưng khi gia đình Chú Há»a trình lên toà n quyá»n Äông Dương thì bị cắt Ä‘i cánh cá»a chÃnh do đụng phong thá»§y vá»›i dinh toà n quyá»n gần đó’’, chị Nguyá»…n Thị Lan Hương - hướng dẫn khách du lịch hÆ¡n 20 năm tại đây - cho biết.
Ngoà i dinh nà y, gia đình Chú Há»a còn xây khách sạn Majestic, bệnh viện Từ DÅ©, bệnh viện Sà i Gòn...
Nhà nghiên cứu Vương Hồng Sển viết trong cuốn Sà i Gòn năm xưa, Hứa Bổn Hòa tuy già u có nhưng không lấn át ngưá»i khác, không nâng giá, bắt chẹt ngưá»i mua, thuê nhà cá»§a mình. Gia đình có nhiá»u con cháu nhưng luôn hòa thuáºn, cùng là m việc sau đó chia lợi tức nên tà i sản không sứt mẻ mà ngà y cà ng đồ sá»™. HÆ¡n mưá»i ngưá»i con cá»§a chú Há»a Ä‘á»u Ä‘i du há»c, nhiá»u ngưá»i sau đó định cư ở nước ngoà i.
Căn nhà 99 cá»a cá»§a Chú Há»a cÅ©ng nhuốm mà u liêu trai vá»›i nhiá»u giai thoại được thêu dệt cả thế ká»· nay. Trong đó có câu chuyện được đồn Ä‘oán nhiá»u nhất là “hồn ma†cá»§a con gái Chú Há»a. Hồn ma nà y cà ng trở nên nổi tiếng và khiến nhiá»u ngưá»i biết đến khi đạo diá»…n Lê Hoà ng Hoa là m bá»™ phim “Con ma nhà há» Hứa†vá»›i sá»± tham gia cá»§a dà n diá»…n viên nổi tiếng má»™t thá»i như Bạch Tuyết, Thanh Việt, Thanh Tú... Bá»™ phim kinh dị được sản xuất năm 1973 tuy chưa nhiá»u kỹ xảo nhưng gây tiếng vang lá»›n, tạo cÆ¡n sốt vé chưa từng thấy thá»i bấy giá».
Căn nhà có rất nhiá»u cá»a để lấy gió, ánh sáng tá»± nhiên.
Theo hướng dẫn viên Lan Hương, “Con ma nhà há» Hứa†chỉ là giai thoại được thêu dệt, nhất là sau thà nh công quá lá»›n cá»§a bá»™ phim cùng chá»§ đỠkhiến nhiá»u ngưá»i tin là sá»± tháºt. Má»™t nhân viên cá»§a Bảo tà ng Mỹ thuáºt thà nh phố cho biết, cách đây khoảng 10 năm có con cháu Chú Há»a vá» thăm lại dinh thá»±, nói rằng ông không có con gái nên không có chuyện hồn ma tồn tại trong căn nhà thuá»™c diện đẹp nhất Sà i Thà nh.
Sau năm 1975, gia đình ông Hứa Bổn Hòa chuyển sang nước ngoà i định cư, căn nhà được sá» dụng là m Bảo tà ng Mỹ thuáºt TP HCM. Năm 1992, bảo tà ng Ä‘i và o hoạt động và là nÆ¡i trưng bà y cá»§a hÆ¡n 20.000 cổ váºt cá»§a các thá»i kỳ. Bảo tà ng cÅ©ng là địa Ä‘iểm tổ chức các triển lãm lá»›n vá» mỹ thuáºt trong và ngoà i nước. Hiện, nÆ¡i nà y mở cá»a tất cả các ngà y trong tuần cho khách du lịch tham quan. Trong bảo tà ng còn lưu giữ nhiá»u hiện váºt vốn là đồ dùng cá»§a gia đình Chú Há»a
Hà Minh Thôi (Theo Vnexpress)